آیا بسیاری از احکام اسلامی مانند حقوق زنان نباید به مرور زمان تغییر کند؟!

1. احکام الهی بر دو بخش تقسیم میشوند.
الف. جهانشمول(ثابت و غیر قابل تغییر)، یعنی قوانینی که به هیچ وجه و در هیچ شرایطی(مگر ضرورت) تغییر نمییابند؛ مانند حکم نماز.
ب. موقعیتی(متغیر) که با توجه به مقتضیات زمان تغییر میکند؛ مانند آیه شریفه: «و در برابر آنها تا مى توانید نیرو و اسبان سوارى آماده کنید تا دشمنان خدا و دشمنان خود - و جز آنها که شما نمیشناسید و خدا میشناسد- را بترسانید».[1]
در اینجا تمام عقلای عالم اتفاق نظر دارند که باید به ملاک حکم توجه کرد؛ یعنی هیچ عاقلی اکنون نمیپذیرد که برای نبرد با دشمن، باید اسب تهیه کرد.
2. اگر در قرآن یا سنت علت حکمی بیان شده باشد - و به اصطلاح منصوص العلة باشد - حکم نیز به تبع آن توسعه یافته و یا تضییق میشود.
مثلاً اگر پزشکی به بیمارش گفت: انار نخور چون ترش است، با عنایت به این علت نخوردن انار، ترش بودن بیان شده است؛ لذا این حکم از یک طرف توسعه پیدا میکند و هر چیز ترش را شامل میشود و از طرف دیگر محدود میشود و انار شیرین را شامل نمیشود.
3. مواردی مانند آنچه در پرسش آمده است مورد اتفاق نیست؛ زیرا اولاً: در آن زمان هم بسیاری از بانوان به کار مشغول بودند. از جمله خدیجه همسر پیامبر(ص).
ثانیاً: هم اکنون نیز حتی اگر زنی بسیار ثروتمندتر از شوهرش باشد، نفقه زن بر عهده مرد است. و آیا تمام عقلای جهان اتفاق نظر دارند که نفقه بر عهده مرد باشد، اما سهم الارث او مساوی؟!
البته، در سالهای اخیر در جمهوری اسلامی برخی از محدودیتهای بانوان مانند ممنوعیت از اشتغال به شغل قضاوت، ارث نبردن از زمین، مساوی نبودن دیه زن و مرد و...، که از احکام موقعیتی محسوب میشدند برداشته شد و احکام جدید به مقتضای زمان تدوین و تصویب گردید که موارد آنرا در نمایههای ارسالی مطالعه نمایید.[2]

---